آنها و همچنين تعهد پرداخت مال‌هاى از حجاج گرفته شده از اموال شخصى « 1 » ؛ 2 . لغو گرفتن ماليات از حجاج در مسير حج كه با عناوينى چون « مكس » و « خفار » دريافت مىشد « 2 » ؛ 3 . دادن اقطاعات به امير حرمين و نيز هدايا و پيشكش‌ها به او ، در حالىكه تا آن زمان ، امير حرمين موظف بود مبلغى به دستگاه خلافت بپردازد ؛ 4 . اختصاص دادن اموال و اقطاعات به اهل حرمين و مجاوران « 3 » ؛ 5 . تعمير منازل و راه‌هاى حج و ايجاد امكانات رفاهى براى حجاج مانند انتقال آب از عرفات به مكه و بازسازى قنات زبيده « 4 » ؛ چنين اقداماتى موجب امنيت در مسير حج گرديد به گونه‌اى كه در گزارش اغراق‌آميزى گفته شده است كاروان حج بدون محافظ حركت مىكرد . « 5 » خواجه نظام الملك ، وزير ملك‌شاه سلجوقى نيز به تعميرات اماكن و بازسازى بناهاى حرمين توجه خاصى نشان مىداد . « 6 » همچنين در حكومت سلطان بركيارق ( 486 - 498 ه . ق ) ، وزيرشيعى او ، شمس‌الدين ابوالفضل سعد بن محمد بَراوِسْتانى ( از روستاهاى قم ) ملقب به مجد الملك كه از حمايت زبيده ، همسر سلطان سلجوقى - از مخالفان نظام الملك - برخوردار بود « 7 » ، اقدامات بسيارى در حرمين شريفين انجام داد كه از آن جمله به ساخت نخستين گنبد بر حرم امامان بقيع و قبر عباس بن عبدالمطلب مىتوان اشاره كرد . « 8 »

--> ( 1 ) . المنتظم ، ابنجوزى ، ج 9 ، صص 70 - 72 . ( 2 ) . تاريخ دولة آل سلجوق ، ص 228 ؛ الكامل ، ج 10 ، ص 213 ؛ سلجوق‌نامه ، ص 32 . ( 3 ) . راوندى ، ص 131 ؛ وفيات ، ابنخلكان ، ج 5 ، صص 284 و 285 . ( 4 ) . العقد الثمين ، ج 3 ، صص 261 و 262 ؛ اتحاف الورى ، ابن فهد ، ج 2 ، صص 475 و 476 . ( 5 ) . وفيات الاعيان ، ج 5 ، ص 285 . ( 6 ) . طبقات الشافعى ، ج 3 ، ص 140 . ( 7 ) . الكامل ، ابن اثير ، ج 10 ، ص 289 ؛ تاريخ سلسله سلجوقى ، ص 69 ؛ تاريخ ، ابن خلدون ، ج 3 ، ص 282 . ( 8 ) . الكامل ، ابن اثير ، ج 8 ، ص 214 ؛ اعيان الشيعه ، محسن الامين ، ج 3 ، ص 299 ؛ تاريخ حرم ائمه بقيع ، ص 193 .